Σημαντικά ντοκουμέντα από απόρρητα έγγραφα και τηλεγραφήματα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και άλλων αμερικανικών υπηρεσιών που φωτίζουν άγνωστες πτυχές της κρίσης των Ιμίων αποκαλύπτει το βιβλίο των δημοσιογράφων Α. Ελλις και Μ. Ιγνατίου «Ιμια: τα Απόρρητα Τηλεγραφήματα των Αμερικανών» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Λιβάνη.του ΝΙΚΟΥ ΜΕΛΕΤΗ
Από τα αμερικανικά έγγραφα αποκαλύπτονται πτυχές της αμερικανικής διπλωματικής παρέμβασης που απέτρεψε τον πόλεμο μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, αναδεικνύονται οι αδυναμίες που έδειξε το ελληνικό πολιτικό και στρατιωτικό σύστημα για τον χειρισμό τέτοιου μεγέθους κρίσεων, αλλά και οι λεπτομέρειες της περίφημης συμφωνίας απεμπλοκής από τα Ιμια και επιστροφής στο status quo ante.
Παραθέτουμε ορισμένα ενδεικτικά αποσπάσματα από το βιβλίο:
Ο Τάλμποτ εγκαλεί τον Σημίτη και θεωρεί κερδισμένη την Τουρκία «Μετά το τέλος των κρίσεων, οι αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνηθίζουν να συντάσσουν ένα κείμενο με το οποίο αποτιμάται η αμερικανική προσπάθεια και το οποίο χαρακτηρίζεται άκρως απόρρητο. Στην περίπτωση της κρίσης των Ιμίων, το έργο αυτό ανέλαβε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών, Στρόουμπ Τάλμποτ.
Ο κ. Τάλμποτ θεωρεί ότι το επεισόδιο κατέληξε με κερδισμένη την Τουρκία και την κ. Τσιλέρ ...
... Ο Τάλμποτ εγκαλεί, με καθόλου διπλωματικό τρόπο, τον Ελληνα πρωθυπουργό, υποστηρίζοντας ότι «η υπόσχεση του Σημίτη στη Βουλή στις 29 Ιανουαρίου να διατηρήσει τη σημαία στη θέση της αποδείχτηκε ενοχλητικό βάρος, όταν υποχώρησε από τις θέσεις του...».
Το απόρρητο τηλεγράφημα αναφέρει:
Ημερομηνία: 2 Φεβρουαρίου 1996, ώρα 22:27
Από: Υπουργό Εξωτερικών Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Ουάσιγκτον
Προς: Ολες τις ευρωπαϊκές διπλωματικές αποστολές, Προτεραιότητα.
Επίσης: Στη CIA, NSA και DIA, Ουάσιγκτον, στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (NSC), All PolAds Collective. Και στους: Verschbow, Beers, Tenet και Fried.
Θέμα: Ανάλυση Πληροφοριών και Ερευνας: Ελλάδα / Τουρκία: Αλληλοκατηγορίες αντεγκλήσεις για τα Ιμια
« ... Καθώς ο στόχος της Τουρκίας (προηγούμενο καθεστώς) ήταν πιο περιορισμένος από την απόπειρα τετελεσμένου γεγονότος της Ελλάδας, η πρωθυπουργός Τσιλέρ μπόρεσε να διακηρύξει τη νίκη της ... «.
7. Στην Ελλάδα, η νίκη του Σημίτη στην ψηφοφορία εμπιστοσύνης στις 31 Ιανουαρίου αποκρύπτει την οργή πολλών βουλευτών, ακόμη και στους κόλπους του ΠΑΣΟΚ, σχετικά με τη θεωρούμενη ελληνική ταπείνωση ... «.
« ... Η μεταχείριση της Αμερικής ως αποδιοπομπαίου τράγου δεν θα είναι αρκετή για τους Ελληνες εθνικιστές, οι οποίοι επιθυμούν να επιρρίψουν ευθύνες και εσωτερικά. Ο ad hoc χαρακτήρας των ενεργειών της Ελλάδας στα Ιμια και η κοινοβουλευτική ρητορική που τις υποστήριξε προετοίμασαν την ήττα της Ελλάδας. Οι ελληνικές δυνάμεις φαίνεται να κατέλαβαν τα Ιμια χωρίς την έγκριση του υπουργού Αμυνας Αρσένη, πόσω μάλλον του Σημίτη, και η επακόλουθη αμυντική πολιτική αποτέλεσε αντικείμενο κακού συντονισμού στο πλαίσιο του υπουργικού συμβουλίου μέχρι τις λιγοστές τελευταίες ώρες. Η υπόσχεση του Σημίτη στη Βουλή στις 29 Ιανουαρίου να διατηρήσει τη σημαία στη θέση της αποδείχτηκε ενοχλητικό βάρος όταν υποχώρησε από τις θέσεις του ... «
« ... Και τα δύο υπουργεία Εξωτερικών φαίνεται να ενδιαφέρονται ιδιαίτερα να συνεργαστούν με τις πρεσβείες στην Αθήνα και την Αγκυρα για την αποτροπή περαιτέρω εντυπωσιασμών από δημοσιογράφους, περιβαλλοντικές ομάδες και καιροσκόπους πολιτικούς στους βράχους των Ιμίων ή οπουδήποτε αλλού. Ομως, ο αριθμός των ακατοίκητων νησίδων κατά μήκος των συνοριακών υδάτων καθιστά το καθήκον αυτό ουσιαστικά αδύνατον να υλοποιηθεί.
Παρότι η Αγκυρα προτείνει τον διάλογο για τη διάθεση των νησίδων του Αιγαίου, η Αθήνα αρνείται τις συνομιλίες, φοβούμενη μήπως υπονομεύσει τις νόμιμες αξιώσεις της και απολέσει περαιτέρω το κύρος της. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν στον άχαρο ρόλο του υποκατάστατου των άμεσων, διμερών διπλωματικών συνομιλιών μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας. Ο ρόλος αυτός είναι, παρ’ όλα αυτά, καίριος προκειμένου να μην επαναληφθεί το επεισόδιο των Ιμίων.