Το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης προβλέπει τη διατήρηση της ασφαλιστικής κάλυψης νέων μετά την ενηλικίωσή τους, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Περιλαμβάνει επίσης αλλαγές στις γονικές άδειες και στην άδεια φροντιστή, ενώ επεκτείνει τη συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ στις ασφαλισμένες του ΕΔΟΕΑΠ.
Οι ρυθμίσεις εντάσσονται στο νομοσχέδιο για τη θέσπιση κανόνων στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας. Στόχος τους είναι να αποτρέπονται κενά στην ασφαλιστική προστασία των νέων και να διευκολύνονται οι εργαζόμενοι γονείς και φροντιστές.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η ασφαλιστική ικανότητα προσφέρει ευρύτερα δικαιώματα πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας μέσω του ΕΟΠΥΥ, σε σχέση με τη γενική υγειονομική κάλυψη των ανασφάλιστων. Υπό τις ισχύουσες προϋποθέσεις, περιλαμβάνει εξυπηρέτηση από συμβεβλημένους ιδιώτες γιατρούς, ηλεκτρονική συνταγογράφηση φαρμάκων και διαγνωστικών εξετάσεων, καθώς και πρόσβαση στο συμβεβλημένο δίκτυο παρόχων υγείας.
Σήμερα, τα παιδιά μπορούν να καλύπτονται ασφαλιστικά μέσω των γονέων τους έως τη συμπλήρωση των 18 ετών. Μετά την ενηλικίωση, η κάλυψη μπορεί να συνεχιστεί έως τα 24 έτη για άγαμα παιδιά που είναι άνεργα ή σπουδάζουν και πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Προβλέπεται ακόμη δυνατότητα παράτασης έως δύο χρόνια μετά την ολοκλήρωση των σπουδών, υπό προϋποθέσεις ανεργίας και όχι πέραν της συμπλήρωσης των 26 ετών.
Η νέα διάταξη προσθέτει τρεις περιπτώσεις συνέχισης της ασφαλιστικής προστασίας. Αρχικά, για νέους που συμπληρώνουν τα 18 έτη αλλά δεν έχουν ξεκινήσει σπουδές ή δεν πληρούν τις προϋποθέσεις κάλυψης ως άνεργοι ή φοιτητές, η ασφάλιση μέσω των γονέων θα διατηρείται έως το τέλος Φεβρουαρίου του επόμενου ημερολογιακού έτους.
Έτσι, παιδί που συμπληρώνει τα 18 έτη τον Σεπτέμβριο του 2026 θα παραμένει ασφαλισμένο μέσω των γονέων του έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027. Η πρόβλεψη αφορά τη μεταβατική αυτή περίοδο, ώστε να μην προκύπτει κενό στην ασφαλιστική του προστασία.
Η δεύτερη πρόβλεψη αφορά νέους που εργάστηκαν, απέκτησαν δική τους ασφαλιστική κάλυψη και στη συνέχεια τη χάνουν. Θα μπορούν να επανενταχθούν στην ασφάλιση των γονέων τους, ανεξάρτητα από το αν είναι άνεργοι ή φοιτητές, εφόσον είναι άγαμοι, δεν έχουν ενεργό δικό τους δικαίωμα παροχών ασθένειας και πληρούν τις λοιπές εφαρμοστέες προϋποθέσεις.
Για παράδειγμα, νέος 22 ετών που εργάστηκε για έναν χρόνο και έπειτα έχασε την ασφαλιστική του κάλυψη θα μπορεί να επιστρέψει στην οικογενειακή ασφάλιση, εφόσον πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Η τρίτη παρέμβαση αφορά νέους που αρχίζουν να εργάζονται μετά την ενηλικίωση, χωρίς να έχουν ακόμη συγκεντρώσει τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης για να αποκτήσουν δική τους ασφαλιστική ικανότητα. Σε αυτή την περίπτωση, θα διατηρούν την κάλυψη μέσω των γονέων τους έως ότου συμπληρώσουν τις απαιτούμενες ημέρες εργασίας.
Σύμφωνα με το παράδειγμα του υπουργείου, νέος 23 ετών που ξεκινά για πρώτη φορά να εργάζεται, ενδεχομένως σε εποχική απασχόληση ενός μήνα, δεν θα χάνει την ασφαλιστική κάλυψη μέσω των γονέων του, εφόσον δεν έχει συγκεντρώσει ακόμη τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο αλλάζει τις προϋποθέσεις για τη γονική άδεια. Καταργείται η υποχρέωση συμπλήρωσης ενός έτους εργασίας στον ίδιο εργοδότη, προκειμένου οι γονείς να λάβουν γονική άδεια και το αντίστοιχο επίδομα για άλλο παιδί τους.
Δίνεται επίσης η δυνατότητα σε δύο γονείς που εργάζονται στην ίδια επιχείρηση να χρησιμοποιούν ταυτόχρονα τη γονική άδεια. Δεν θα απαιτείται πλέον κοινή δήλωση για το ποιος από τους δύο θα κάνει πρώτος χρήση της άδειας.
Αλλάζει και η άδεια φροντιστή, καθώς καταργείται η προϋπόθεση προηγούμενης εξάμηνης απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη. Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να κάνουν χρήση του δικαιώματος όταν χρειάζεται να φροντίσουν συγγενικό πρόσωπο ή άλλο πρόσωπο του ίδιου νοικοκυριού με σοβαρό πρόβλημα υγείας, χωρίς να περιμένουν τη συμπλήρωση έξι μηνών εργασίας.
Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, δήλωσε: «Η στήριξη των εργαζόμενων γονέων και η συμφιλίωση της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή αποτελούν σταθερές προτεραιότητές μας. Με το νέο νομοσχέδιο αίρουμε περιορισμούς που δυσκολεύουν την καθημερινότητα των εργαζόμενων γονέων και τους παρέχουμε μεγαλύτερη ευελιξία στη λήψη των αδειών τους.
Συγκεκριμένα, καταργούμε την υποχρεωτική μεσολάβηση ενός έτους μεταξύ δύο γονικών αδειών για διαφορετικά παιδιά, αίρουμε την υποχρέωση των γονέων που εργάζονται στον ίδιο εργοδότη να δηλώνουν τη σειρά με την οποία θα λάβουν τη γονική άδεια και δίνουμε τη δυνατότητα λήψης άδειας φροντιστή χωρίς την προϋπόθεση συμπλήρωσης εξαμήνου εργασίας. Οι νέες αυτές ρυθμίσεις έρχονται σε συνέχεια σημαντικών πρωτοβουλιών, όπως η επέκταση της άδειας μητρότητας από τους 6 στους 9 μήνες και η θέσπιση της άδειας πατρότητας.
Στόχος μας είναι να διαμορφώνουμε ένα εργασιακό περιβάλλον που ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των εργαζομένων, στηρίζοντας έμπρακτα την οικογένεια και διευκολύνοντας την ισορροπία μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής».
Η συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας της ΔΥΠΑ επεκτείνεται στις γυναίκες που ασφαλίζονται στον ΕΔΟΕΑΠ και εργάζονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου. Η παροχή θα χορηγείται με τους ίδιους όρους και τις ίδιες προϋποθέσεις που ισχύουν για τις υπόλοιπες δικαιούχους του ΙΚΑ, σύμφωνα με το π.δ. 776/1977, όπως ισχύει, εφόσον οι εργαζόμενες δικαιούνται τις αντίστοιχες παροχές μητρότητας από τον ΕΔΟΕΑΠ.
Αφορά συνολικά 119 ημέρες κυοφορίας και λοχείας: 56 ημέρες πριν από τον τοκετό και 63 ημέρες μετά. Πρόκειται για περίπου τέσσερις μήνες ή συνολικά 17 εβδομάδες. Η καταβολή θα γίνεται εφάπαξ, μετά την ολοκλήρωση καταβολής των αντίστοιχων επιδομάτων από τον ασφαλιστικό φορέα.
Η παροχή καλύπτει τη διαφορά μεταξύ των τακτικών αποδοχών της εργαζόμενης και των επιδομάτων κυοφορίας και λοχείας από τον ασφαλιστικό φορέα, με εξαίρεση το διάστημα κατά το οποίο ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλλει αποδοχές. Στις 119 ημέρες, οι πρώτες τέσσερις εβδομάδες καλύπτονται από τον εργοδότη. Για τις υπόλοιπες 13 εβδομάδες, η εργαζόμενη λαμβάνει το επίδομα κυοφορίας και λοχείας από τον ΕΔΟΕΑΠ και, στη συνέχεια, συμπληρωματικά έως το ύψος των τακτικών αποδοχών της, την παροχή της ΔΥΠΑ.
Το ποσό δεν είναι ίδιο για όλες τις δικαιούχους, καθώς εξαρτάται από τις τακτικές αποδοχές κάθε εργαζόμενης. Η συγκεκριμένη παροχή διαφέρει από την εννεάμηνη ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας, καθώς αφορά την περίοδο κυοφορίας και λοχείας, δηλαδή το τετράμηνο που προηγείται και ακολουθεί τον τοκετό, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ.