Η αύξηση του ενεργειακού κόστους επαναφέρει την ακρίβεια στο επίκεντρο, την ώρα που αρχίζει η περίοδος θέρμανσης. Οι ανατιμήσεις σε καύσιμα και ενέργεια ενδέχεται να επηρεάσουν σταδιακά ευρύτερο μέρος της καθημερινής κατανάλωσης.
Σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα ανήλθε τον Σεπτέμβριο στο 5,1%, από 3,7% τον Αύγουστο. Στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3,8%.
Καθοριστικός παράγοντας είναι η ενέργεια. Οι τιμές της στην Ελλάδα αυξήθηκαν κατά 25,4% σε σχέση με έναν χρόνο πριν και κατά 5% μόνο μέσα στον Σεπτέμβριο. Στην Ευρωζώνη, η αντίστοιχη ετήσια αύξηση ήταν 18,8%.
Από τις αρχές Οκτωβρίου έως τα Χριστούγεννα αυξάνονται οι ανάγκες για πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια. Παράλληλα, οι υψηλές τιμές των καυσίμων επιβαρύνουν τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα.
Η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου. Με τα σημερινά δεδομένα της αγοράς και χωρίς παρεμβάσεις, η τιμή εκκίνησης θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 1,95-2 ευρώ το λίτρο.
Για 500 λίτρα, τιμή 2 ευρώ το λίτρο αντιστοιχεί σε δαπάνη περίπου 1.000 ευρώ. Για 1.000 λίτρα, η δαπάνη προσεγγίζει τα 2.000 ευρώ. Η κυβέρνηση επιδιώκει, μέσω των παρεμβάσεων που θα ανακοινωθούν στις 14 Οκτωβρίου, να περιορίσει την τελική επιβάρυνση και έχει προαναγγείλει αυξημένο επίδομα θέρμανσης.
Η τιμή εκκίνησης θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς τιμές και από το ύψος και τη μορφή των κυβερνητικών παρεμβάσεων. Το φυσικό αέριο παραμένει, με τα σημερινά δεδομένα, αισθητά οικονομικότερο από το πετρέλαιο για θέρμανση. Τα νοικοκυριά που χρησιμοποιούν ηλεκτρικές συσκευές ή κλιματιστικά καλούνται να συνυπολογίσουν την αυξημένη χειμερινή κατανάλωση σε μια περίοδο ακριβότερης ενέργειας.
Η τιμή του πετρελαίου κίνησης επηρεάζει όχι μόνο όσους χρησιμοποιούν αυτοκίνητο, αλλά και τις οδικές μεταφορές, την αγροτική παραγωγή, τα μηχανήματα και την εφοδιαστική αλυσίδα. Από την 1η Οκτωβρίου, η κυβέρνηση αύξησε την επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στα 15 λεπτά ανά λίτρο, από 10 λεπτά προηγουμένως. Η πρώτη φάση της παρέμβασης ισχύει έως τις 15 Οκτωβρίου και κοστίζει περίπου 20 εκατ. ευρώ.
Οι χώρες της G7 αποφάσισαν συντονισμένη απελευθέρωση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων από αποθέματα, με σημαντική ποσότητα diesel να διοχετεύεται στην αγορά μέσα στις πρώτες 20 ημέρες.
Στα τρόφιμα, η προκαταρκτική μέτρηση της Eurostat καταγράφει στην Ελλάδα ελαφρά ετήσια μείωση τιμών κατά 0,2%. Ωστόσο, η παραγωγή, η μεταποίηση και η διανομή τροφίμων απαιτούν ηλεκτρική ενέργεια και καύσιμα, ενώ το diesel αποτελεί βασικό κόστος για τον αγροτικό τομέα και τις μεταφορές.
Τον Νοέμβριο και κυρίως τον Δεκέμβριο, τα νοικοκυριά έχουν αυξημένες καταναλωτικές ανάγκες, καθώς προστίθενται το κόστος του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού, των δώρων και των μετακινήσεων.
Η επιβάρυνση κάθε οικογένειας εξαρτάται από τον τρόπο θέρμανσης, τις καθημερινές μετακινήσεις, την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος και το εισόδημα. Όσοι χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης θα αντιμετωπίσουν μια μεγάλη εφάπαξ δαπάνη για την πρώτη παραγγελία μέσα στον Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο. Οι οδηγοί συνεχίζουν να επιβαρύνονται από το κόστος μετακίνησης, ενώ για όσους θερμαίνονται με ηλεκτρική ενέργεια η εποχική αύξηση κατανάλωσης συμπίπτει με ακριβότερη ενέργεια.
Ο πληθωρισμός του 5,1% καταγράφεται ενώ οι τιμές της ενέργειας είναι ήδη κατά 25,4% υψηλότερες από πέρυσι. Οι παρεμβάσεις στα καύσιμα, η στήριξη για τη θέρμανση και το αυξημένο επίδομα θέρμανσης συνδέονται με την πορεία των διεθνών τιμών και τη διάρκεια της ενεργειακής αναταραχής.